Mapungubwe: Moo nalane ya boholo-holo le tlhaho di kopanang

Mapungubwe National Park and World Heritage Site ke sebaka se ikgethang haholo profensing ya Limpopo, haufi le Alldays le Musina. Ke sebaka se loketseng ba ratang diphoofolo le ho shebella dinonyana, hammoho le ba batlang khutso, boitsebahatso le kutlwisiso e tebileng ya histori e ikgethang ya Afrika Borwa.

Mapungubwe Hill e bile lehae la mmuso wa pele wa boholo-holo Afrika e ka Borwa pakeng tsa 1200 le 1290 AD. Ho ya ka nalane ya sebaka sena, setjhaba se matla se ile sa atleha ka kgwebo le dinaha tsa Botjhabela tse kang China le India. Hamorao, tsoelo-pele ena e kgolo ya phahama, ya boela ya wa dilemong tse fetang 700 tse fetileng.

Bohlokwa ba histori bo totobatswa ke diphuputso tsa baepolli ba lintho tsa kgale, moo ho ileng ha epollwa tshukudu e tummeng ya kgauta le bopaki bo bong ba mmuso o ruileng wa Afrika. Ka hoo, sebaka sena ha se fane feela ka boithabiso, empa se boetse se boloka lefa la setso le fanang ka kutlwisiso ya metso ya rona.

Ntle le histori, phaka ena e ruile ka tlhaho: ho na le ditlou, mangau le mefuta e mengata ya dinonyana. Botle ba meru e haufi le dinoka, mafika a malelele le kopano ya Linoka tsa Limpopo le Shashe bo etsa hore pono ya sebaka sena e be e kgahlang haholo ho baeti.

Mapungubwe e fana ka motswako o ikgethang wa lefa la setso, dipono tse ntle le boiphihlelo ba tlhaho. Jwalo ka ha molaetsa wa yona o ka fetolelwa ka hore, “fumanang mmuso wa kgale wa Afrika,” sebaka sena se mema moeti e mong le e mong ho utulla histori e tebileng le botle bo sa tlwaelehang ba naha.